Kiedy obraz potrzebuje czasu. Historia powrotu do rozpoczętego płótna

Nie każdy obraz powstaje w kilka dni. Niektóre potrzebują tygodni, inne miesięcy. A czasem najlepsze, co możemy zrobić dla rozpoczętego płótna, to po prostu odłożyć je na chwilę.

Obraz, który zaczął powstawać już w marcu

Kiedy w marcu po raz pierwszy stanęłam przed tym płótnem, miałam pewną wizję. Wiedziałam, w jakim kierunku chcę pójść, jakich kolorów użyć i jaką atmosferę chciałabym uchwycić.

Ale malowanie nie zawsze jest prostą drogą od pierwszego pociągnięcia pędzlem do gotowego obrazu.

Czasem wizja zmienia się w trakcie tworzenia. Jedna warstwa przykrywa drugą, niektóre detale znikają, a inne z kolei zyskują przestrzeń, by wybrzmieć. Obraz stopniowo się przeobraża i czasem zaskakuje nawet samego autora.

I dokładnie tak stało się tym razem.

Przyszedł moment, w którym poczułam, że obrazowi czegoś brakuje. Nie byłam pewna, czego dokładnie. Mogłam malować dalej, dodawać kolejne kolory i próbować za wszelką cenę go ukończyć.

Ale zdecydowałam inaczej.

Odłożyłam pędzle i pozwoliłam obrazowi odpocząć.

Nawet niedokończony obraz ma swoje miejsce w pracowni

Być może ktoś wyobraża sobie, że malarz stoi przed płótnem, ma jasną wizję i w ciągu kilku godzin tworzy gotowe dzieło.

Rzeczywistość bywa nieco inna.

W mojej pracowni obrazy powstają na różne sposoby. Niektóre maluję z ogromną energią i niemal bez przerwy. Przy innych potrzebuję dystansu, by móc spojrzeć na nie świeżym okiem.

I właśnie ten dystans jest czasem ważniejszy niż kolejne godziny spędzone z paletą w dłoni.

Przez miesiące, gdy ten obraz czekał, pracowałam nad kolejnymi zamówieniami, poświęcałam czas własnym projektom i kursom plastycznym. Każdy nowy obraz, każde doświadczenie i każde spotkanie wnosi w moje życie coś nowego.

Człowiek przecież nieustannie się rozwija. A wraz z nim zmienia się jego twórczość.

To, czego nie widziałam na płótnie w marcu, nagle potrafię dostrzec w październiku.

Powrót do pędzli z nową energią

Po kilku miesiącach postanowiłam wrócić do obrazu.

To było dziwne uczucie. Stałam przed tym samym płótnem, patrzyłam na te same kolory, ale nagle odbierałam go zupełnie inaczej.

Zaczęłam zmieniać poszczególne partie, pogłębiać kontrasty i szukać równowagi między wyrazistymi pociągnięciami pędzla a subtelniejszymi detalami.

Stopniowo obraz zyskuje więcej głębi i charakteru. Czekają go jeszcze złote akcenty, które mają podkreślić jego atmosferę i dodać mu światła.

Właśnie po złoto chętnie sięgam w swojej twórczości. Potrafi odmienić obraz w zależności od tego, skąd pada na niego światło, i nadać mu zupełnie inny wymiar.

Tym razem jednak nie chcę niczego przyspieszać.

Chcę, by każde kolejne pociągnięcie pędzla miało swoje miejsce.

Malarstwo abstrakcyjne to nie tylko kolory

W sztuce abstrakcyjnej fascynuje mnie przede wszystkim wolność.

Nie muszę dokładnie mówić odbiorcy, co ma zobaczyć w obrazie. Każdy może znaleźć w nim coś swojego. Ktoś dostrzega energię kolorów, ktoś inny ruch, emocje lub wspomnienia.

I właśnie na tym polega dla mnie urok oryginalnych obrazów abstrakcyjnych.

Obraz nie musi opowiadać jednej konkretnej historii. Może opowiadać ich tyle, ile osób się przed nim zatrzyma.

Podczas malowania często pracuję intuicyjnie. Oczywiście myślę o kompozycji, kolorystyce i ogólnym wrażeniu, ale jednocześnie zostawiam przestrzeń dla chwili.

Czasem najciekawszy detal powstaje właśnie wtedy, gdy przestaję wszystko tak dokładnie planować.

Kiedy właściwie obraz jest gotowy?

To pytanie, na które moim zdaniem nie ma prostej odpowiedzi.

Czy obraz jest gotowy, kiedy całe płótno pokrywa farba? Kiedy nie ma już miejsca na kolejne pociągnięcie pędzla? A może wtedy, gdy patrzę na niego i czuję, że nie potrzebuje już absolutnie niczego?

Dla mnie to przede wszystkim to ostatnie uczucie.

Obraz jest ukończony wtedy, gdy nie czuję już potrzeby, by cokolwiek w nim zmieniać.

Czasem dochodzę do tego szybko. Innym razem potrzeba kilku prób, zmian i powrotów.

Nauczyłam się też akceptować to, że nie wszystko musi być gotowe od razu.

W dzisiejszych czasach często mamy poczucie, że musimy nieustannie coś kończyć, publikować i iść naprzód. Ale kreatywność nie działa według kalendarza.

Czasem potrzebuje czasu. A czasem także odrobiny ciszy.

Każdy obraz jest częścią mojej historii

Kiedy dziś patrzę na to niedokończone płótno, nie widzę w nim już tylko obrazu, który zaczęłam malować w marcu.

Widzę w nim także wszystko, co zmieniło się przez tych kilka miesięcy.

Nowe doświadczenia, nowe pomysły i inne spojrzenie na własną twórczość.

I może właśnie dlatego cieszę się, że wtedy nie skończyłam go za wszelką cenę.

Dziś powstaje bowiem nieco inny obraz, niż pierwotnie sobie wyobrażałam.

I to jest w sztuce piękne.

Czasem nie musimy przecież zaczynać od nowa. Wystarczy wrócić do tego, co kiedyś odłożyliśmy, i spojrzeć na to innymi oczami.

Obraz wciąż jeszcze powstaje. Kiedy nadejdzie jego chwila, pokażę go wam w całości.

Do tego czasu chętnie pozwolę wam zajrzeć za kulisy jego powstawania.

Bo droga do ukończonego obrazu też zasługuje na opowieść.

Z miłością do sztuki,

Kristýna Smetanová
Malarka i założycielka pracowni Kristýny Smetanovej