Wanneer een schilderij tijd nodig heeft. Het verhaal van een terugkeer naar een onvoltooid doek

Niet elk schilderij ontstaat in een paar dagen. Sommige hebben weken nodig, andere maanden. En soms is het beste wat we voor een doek in wording kunnen doen, het gewoon even opzijzetten.

Een schilderij dat al in maart begon te ontstaan

Toen ik in maart voor het eerst voor dit doek stond, had ik een bepaald beeld voor ogen. Ik wist welke richting ik op wilde, welke kleuren ik wilde gebruiken en welke sfeer ik wilde vastleggen.

Maar schilderen is niet altijd een rechte weg van de eerste penseelstreek naar het voltooide schilderij.

Soms verandert het idee tijdens het schilderen. De ene laag bedekt de andere, sommige details verdwijnen en andere krijgen juist de ruimte om naar voren te komen. Het schilderij verandert geleidelijk en verrast soms zelfs de maker.

En precies dat gebeurde ook deze keer.

Er kwam een moment waarop ik voelde dat er iets aan het schilderij ontbrak. Ik wist niet precies wat het was. Ik had kunnen doorgaan, meer kleuren kunnen toevoegen en proberen het koste wat kost af te maken.

Maar ik besloot het anders te doen.

Ik legde mijn penselen neer en liet het schilderij rusten.

Ook een onvoltooid schilderij heeft zijn plek in het atelier

Misschien stellen sommigen zich voor dat een schilder voor het doek staat, een duidelijke visie heeft en in een paar uur een voltooid werk maakt.

De werkelijkheid is vaak net iets anders.

In mijn atelier ontstaan schilderijen op verschillende manieren. Sommige schilder ik met enorm veel energie en bijna zonder pauze. Bij andere heb ik afstand nodig om er met een frisse blik naar te kunnen kijken.

En juist die afstand is soms belangrijker dan nog meer uren met een palet in de hand.

In de maanden dat dit schilderij wachtte, werkte ik aan andere opdrachten, mijn eigen projecten en creatieve cursussen. Elk nieuw schilderij, elke ervaring en elke ontmoeting brengt me weer iets nieuws.

Je blijft je immers voortdurend ontwikkelen. En je werk verandert met je mee.

Wat ik in maart niet op het doek zag, kan ik in oktober ineens wel zien.

Met nieuwe energie weer de penselen oppakken

Na een paar maanden besloot ik het schilderij weer op te pakken.

En dat was bijzonder. Ik stond voor hetzelfde doek, keek naar dezelfde kleuren, maar ineens beleefde ik het heel anders.

Ik begon afzonderlijke delen aan te passen, contrasten te verdiepen en een evenwicht te zoeken tussen krachtige penseelstreken en fijnere details.

Geleidelijk krijgt het schilderij meer diepte en karakter. Er komen nog gouden accenten bij, die de sfeer moeten versterken en het licht moeten geven.

Ik gebruik graag goud in mijn werk. Het kan een schilderij veranderen afhankelijk van waar het licht erop valt, en het een heel andere dimensie geven.

Maar deze keer wil ik niets overhaasten.

Ik wil dat elke volgende penseelstreek zijn eigen plek heeft.

Abstracte schilderkunst gaat niet alleen over kleuren

Wat me vooral fascineert aan abstracte kunst, is de vrijheid.

Ik hoef de kijker niet precies te vertellen wat die in het schilderij moet zien. Iedereen kan er iets van zichzelf in vinden. De een ervaart de energie van de kleuren, de ander beweging, emoties of herinneringen.

En juist daarin schuilt voor mij de magie van originele abstracte schilderijen.

Een schilderij hoeft niet één specifiek verhaal te vertellen. Het kan net zoveel verhalen vertellen als er mensen voor blijven staan.

Tijdens het schilderen werk ik vaak intuïtief. Natuurlijk denk ik na over de compositie, het kleurgebruik en de algehele indruk, maar tegelijkertijd geef ik het moment de ruimte.

Soms ontstaat het interessantste detail juist wanneer ik ophoud alles zo nauwkeurig te plannen.

Wanneer is een schilderij eigenlijk af?

Op die vraag bestaat volgens mij geen eenvoudig antwoord.

Is een schilderij af wanneer het hele doek met verf bedekt is? Wanneer er nergens meer een penseelstreek bij kan? Of wanneer ik ernaar kijk en voel dat het helemaal niets meer nodig heeft?

Voor mij is het vooral dat laatste gevoel.

Een schilderij is voltooid wanneer ik niet meer de behoefte voel er iets aan te veranderen.

Soms bereik ik dat punt snel. Andere keren zijn er meerdere pogingen, veranderingen en momenten van terugkeer nodig.

En ik heb ook leren accepteren dat niet alles meteen af hoeft te zijn.

Tegenwoordig hebben we vaak het gevoel dat we voortdurend iets moeten afronden, publiceren en weer verder moeten gaan. Maar creativiteit laat zich niet door een kalender leiden.

Soms heeft ze tijd nodig. En soms ook wat stilte.

Elk schilderij is een stukje van mijn verhaal

Als ik vandaag naar dit doek in wording kijk, zie ik niet langer alleen het schilderij waaraan ik in maart begon.

Ik zie er ook alles in wat er in die paar maanden is veranderd.

Nieuwe ervaringen, nieuwe ideeën en een andere kijk op mijn eigen werk.

En misschien ben ik juist daarom blij dat ik het destijds niet koste wat kost heb afgemaakt.

Want nu ontstaat er een iets ander schilderij dan ik me oorspronkelijk had voorgesteld.

En dat is het mooie aan kunst.

Soms hoeven we namelijk niet opnieuw te beginnen. Het is genoeg om terug te keren naar wat we ooit opzij hebben gelegd en er met andere ogen naar te kijken.

Het schilderij is nog steeds in wording. Als het moment daar is, laat ik het u in zijn geheel zien.

Tot die tijd geef ik u graag een kijkje in het ontstaansproces.

Want ook de weg naar een voltooid schilderij is het vertellen waard.

Met liefde voor kunst,

Kristýna Smetanová
Kunstschilder en oprichtster van het atelier van Kristýna Smetanová